Imom al-G‘azzoliy: «Ey farzand» (Nasihatnoma)

1. Risolaning yozilish sababi Imom G‘azzoliyning yetuk shogirdlaridan biri uzoq yillar tahsil olib, turli shariat va aql ilmlarini jamlagach, o‘ziga savol beradi: «Qaysi ilm oxiratda, qabrda menga hamroh bo‘ladi va qaysi biri naf bermaydigan ilmdir?». Shogird ustozining barcha asarlaridan eng zarur, umr bo‘yi amal qilinadigan xulosalarni bir varaqqa jamlab berishini o‘tinib xat yozadi. Ushbu risola ana shu talabga javob tariqasida bitilgan. 2. Ilm va amalning ajralmasligi: Amalsiz ilm — falokat • Quruq ilm najot bermaydi: O‘rganganiga amal qilmagan tolibi ilm uchun ilmi qiyomatda o‘ziga qarshi hujjat bo‘ladi («Qiyomatda eng qattiq azoblanuvchi kimsa — Alloh ilmidan manfaatlantirmagan kishidir»). • Qurollangan jangchi misoli: Sahroda sher hamla qilgan bahodirning yonida o‘nta qilichi bo‘lsa-yu, ularni qinidan chiqarmasa, qilichlar uni yirtqichdan asray olmaydi. Xuddi shuningdek, yuz minglab ilmiy masalani bilgan odam amal qilmasa, ilmi uni jahannamdan qutqarolmaydi. • Isitma va dori misoli: Isitmasi chiqqan odamga dorining nomi yoki idishini ushlab turish emas, uni ichishgina shifo beradi. Ming ko‘za sharobni ushlab turgan bilan ichilmasa, mast bo‘linmaganidek, mingta kitob o‘qilgani bilan amal qilinmasa, najot topilmaydi. • Jannat amalsiz orzu qilinmaydi: Banda jannatga Allohning fazli bilan kiradi, biroq unga toat va amali orqali tayyor bo‘ladi. Hasan Basriy: «Amalsiz jannatni istash — gunohlardan biridir», — deganlar.